Wat is NOFOTA? Handelsvoorwaarden en arbitrage uitgelegd

NOFOTA is de Nederlandse vereniging voor de handel in oliën, vetten en oliehoudende zaden. Zij stelt handelsvoorwaarden en standaardcontracten op die ook internationaal worden gebruikt. Geschillen over die contracten beslecht zij met eigen arbitrage, met Rotterdam als plaats van arbitrage en Nederlands recht als toepasselijk recht.

Van Nederlandsche Bond tot NOFOTA

De vereniging is op 1 oktober 1918 in Rotterdam opgericht als Nederlandsche Bond voor den Handel in Vetten, Oliën en Oliezaden. In 1977 werd dat de Netherlands Oils, Fats and Oilseeds Trade Association. Volgens NOFOTA zelf paste die Engelse naam bij een handel met deelnemers uit meerdere Europese landen. Sinds december 2018 voert zij het predicaat Koninklijk.

Het secretariaat zit sinds 1 januari 2013 in Zoetermeer, in hetzelfde pand als MVO, de ketenorganisatie voor oliën en vetten. MVO noemde in februari 2023 een ledental van ongeveer 140.

Wat staat er in de NOFOTA Trading Rules

De lopende versie van de Trading Rules is die van 1 januari 2026 (stand september 2026, volgens de publicatiepagina). Oudere versies, terug tot 2012, staan openbaar op een aparte pagina.

In grote lijnen, zonder regeltekst over te nemen:

• Toepasselijk recht. Op een contract onder de Trading Rules is Nederlands recht van toepassing. Het Weens Koopverdrag (CISG) en de oudere uniforme koopwetten zijn uitdrukkelijk uitgesloten.
• Leveringsvormen. Per hoofdstuk een eigen regeling, onder meer voor f.o.b./f.o.r./f.o.t. mill, ex tank, c.&f./c.i.f., ex ship en spot, plus optionele clausules.
• Analyse en kwaliteit. Een lijst van analysemethoden, criteria voor erkende laboratoria en kwaliteitsspecificaties, onder meer voor gebruikt frituurvet (UCO).
• Arbitrage. De Rules for Arbitration zijn een hoofdstuk van de Trading Rules zelf.

Voor eetbare grondnoten zijn er daarnaast de contracten nr. 18 (c.i.f./c.&f.) en nr. 20 (spot, free on truck, free delivered).

Loopt een termijn voor een kennisgeving of andere handeling af op een weekend, een feestdag of een dag die NOFOTA op de plaats van uitvoering vrij heeft verklaard, dan verschuift het einde naar de eerstvolgende werkdag. De afgesproken verschepings- of leveringsperiode verschuift niet. Let als Nederlandse partij vooral op de halve dagen: in de lijst voor 2026 eindigt de werkdag op 24 en 31 december om 12.00 uur. De actuele lijst van non-business days staat op de site van NOFOTA.

Raapzaadolie ex landtank: wanneer NOFOTA, wanneer FOSFA of GAFTA

Voor ruwe (ontgomde) raapzaadolie bevatten de Trading Rules een optionele clausule: de verkoper mag raapzaadolie die in de EU of het Verenigd Koninkrijk is geproduceerd, in plaats van f.o.b./f.o.r./f.o.t. mill leveren ex landtank Rotterdam of Amsterdam, vertold en in het vrije verkeer. Kiest hij daarvoor, dan gelden de regels voor ex-tankcontracten. Voor zo'n levering binnen de eigen haven hebben de Nederlandse voorwaarden dus eigen bepalingen. Rotterdam telde in 2021 vier tankopslagbedrijven met samen 1,2 miljoen m³ voor eetbare oliën en vetten (Havenbedrijf Rotterdam).

	NOFOTA	FOSFA	GAFTA
Terrein	oliën, vetten, oliezaden, grondnoten en vlees	internationale handel in oliën, zaden en vetten	granen, veevoer en andere agrarische goederen
Toepasselijk recht	Nederlands recht	Engels recht (domicilieclausule)	Engels recht, Arbitration Act 1996
Omvang	circa 140 leden (MVO, februari 2023)	ruim 1.200 bedrijven in bijna 90 landen (stand september 2026)	ruim 1.900 leden in 100 landen (stand september 2026)
Aandeel in de wereldhandel (eigen opgave)	niet gepubliceerd	85% van de handel in oliën, zaden en vetten (stand september 2026)	naar schatting 80% van de graanhandel (stand september 2026)

Komt de olie per zeeschip van ver, bijvoorbeeld zonnebloemolie uit Zuid-Amerika voor een raffinaderij in de haven, dan ligt een FOSFA-contract meer voor de hand. Maïs of tarwe voor een veevoerfabriek gaat doorgaans op een GAFTA-formulier. Meng de stelsels niet in één contract. Dan gaat het eerste geschil over de vraag welke arbitrage bevoegd is.

Lid worden of niet

Lidmaatschap is geen voorwaarde om op NOFOTA-voorwaarden te handelen of te procederen. Voor wie zelf een arbitrage begint, scheelt het wel geld. De contributie is € 600 per jaar exclusief btw, gelijk voor A-, B- en C-leden (stand september 2026). Begint een niet-lid een arbitrage, of stelt het een tegenvordering of hoger beroep in, dan betaalt het een hoger voorschot: € 8.100 in plaats van € 7.000 in eerste aanleg, en € 9.750 in plaats van € 8.650 in hoger beroep, alle bedragen exclusief btw. Die € 1.100 extra gaat naar NOFOTA en is niet op de wederpartij te verhalen. Die toeslag is hoger dan een jaar contributie.

Voor een lab, terminal of superintendent weegt iets anders zwaarder: zonder lidmaatschap geen erkenning (zie hieronder). Een kandidaat-lid heeft de aanbeveling van drie bestaande leden nodig; de Council beslist.

Een geschil voeren bij NOFOTA

Stel dat uw koper niet betaalt. Elk geschil over een contract op NOFOTA-voorwaarden gaat naar arbitrage van de vereniging, ook een onbetaalde factuur waarvan het bedrag niet wordt betwist. U begint met een schriftelijke kennisgeving aan het secretariaat en stuurt de wederpartij tegelijk een kopie. Het secretariaat deelt u het voorschot schriftelijk mee; dat betaalt u binnen 14 kalenderdagen na die mededeling. Vallen de kosten hoger uit, dan volgt een aanvullend voorschot.

Na betaling wijst een benoemingscommissie drie arbiters aan. Uw wederpartij krijgt 14 of 30 dagen voor haar verweer, afhankelijk van het soort vordering. De zitting kan in Rotterdam zijn, elders, of met instemming van partijen per video. Arbiters beslissen als goede personen naar billijkheid (art. 1054 lid 3 Rv); de toepasselijke handelsgebruiken tellen altijd mee (lid 4). Het vonnis wordt gedeponeerd bij de Rechtbank Rotterdam. Daarna heeft elke partij 21 dagen voor hoger beroep bij vijf arbiters. De verliezer betaalt de kosten. De procedure is vertrouwelijk.

Wint u een vonnis tegen een buitenlandse wederpartij, dan helpt het dat Nederland sinds 1964 partij is bij het Verdrag van New York (172 partijen, stand september 2026). Is het land van uw wederpartij ook partij, dan mag de rechter daar erkenning en tenuitvoerlegging alleen weigeren op de gronden van artikel V.

Controleer de lijst vóór u contracteert

NOFOTA houdt een openbare lijst bij van partijen die een NOFOTA-vonnis niet nakomen: een vonnis in eerste aanleg waartegen niet tijdig beroep is ingesteld, of een beroepsvonnis. De Council doet eerst onderzoek, geeft de partij gelegenheid tot bezwaar en licht daarna de leden in (Rule 19, versie 2026; de postingspagina verwijst nog naar de oude nummering 18.1). Een partij op de lijst kan voor contracten die daarna worden gesloten zelf geen NOFOTA-arbitrage meer beginnen. U kunt wel tegen haar procederen.

Kijk die lijst dus na voordat u met een nieuwe wederpartij een contract sluit. De actuele stand staat op de postingspagina (lijst per september 2025).

Erkenning aanvragen als laboratorium, terminal of superintendent

Onder de Trading Rules moeten partijen een door NOFOTA erkend opslagbedrijf, erkende superintendent en erkend laboratorium inschakelen. Voor opslag kunnen partijen samen iets anders afspreken; voor controle en analyse gaat een contractuele of wettelijke eis tot een overheids- of andere niet-erkende instantie voor. Voor een lab, terminal of superintendent in Rijnmond bepaalt erkenning dus of u onder een NOFOTA-contract zonder nadere afspraak kunt worden ingeschakeld.

De weg is voor alle drie gelijk: lid zijn, een eerste audit door auditors die de Technical Committee aanwijst, en daarna een besluit van de Council. Elke drie jaar volgt een vragenlijst, in te leveren met het laatste ISO-certificaat of, voor een laboratorium, de lijst van geaccrediteerde analyses, plus het auditrapport. De eisen verschillen per soort bedrijf:

• Laboratorium: geaccrediteerd volgens ISO 17025 en deelname aan de jaarlijkse ringtest, waarvoor NOFOTA aansluit bij de proficiency test van FOSFA. De erkenning geldt drie jaar.
• Tankopslag: minimaal ISO 9001; bij opslag van levensmiddelen ook ISO 22000 of gelijkwaardig, bij opslag van diervoeder ook GMP+ International of gelijkwaardig. De erkenning geldt drie jaar.
• Superintendent: werken volgens de FOSFA Code of Practice for Member Superintendents en ISO 5555 voor monsterneming, en ISO 9001-gecertificeerd of gelijkwaardig.

In een geschil bepalen arbiters welk bewijs nodig is en kunnen zij alle stukken opvragen. Wat een onafhankelijk cargo surveyor vastlegt, moet dan op tafel kunnen: monsternummers, verzegeling, tijden, protestbrief, elk stuk met datum en tijd. Gebaseerd op de praktijk van onze sectorspecialist: 25 jaar in de haven, waarvan 20 jaar als ladingcontroleur. In de praktijk is NOFOTA de Europese regeling voor vloeibare eetbare oliën, gebruikt voor binnenvaart, vrachtwagens, terminals en opslag.

---

Bent u zo'n lab, terminal of inspectiebedrijf, dan is FOSS voor u gebouwd: software voor de haven, met een sectorspecialist aan tafel. U voert een meting één keer in en typt haar daarna niet opnieuw over. Een kennismaking begint met de gratis QuickScan van twee werkdagen.