ISO 17025 versus ISO 17020: accreditatie in lab en haven

ISO 17025 is de norm waartegen de Raad voor Accreditatie (RvA) test- en kalibratielaboratoria beoordeelt. ISO 17020 is die voor inspectie-instellingen. Het lab dat uw monster analyseert valt onder de eerste, het inspectiebedrijf dat ruimen keurt en monsters neemt onder de tweede; in beide gevallen heet het resultaat accreditatie, niet certificering.

Gecertificeerd of geaccrediteerd?

De twee woorden lijken op elkaar, maar de RvA houdt ze strak uit elkaar:

• Certificatie: een onafhankelijke partij bevestigt dat een product, een managementsysteem of een persoon aan vastgelegde eisen voldoet. Een bedrijf is dus gecertificeerd, bijvoorbeeld voor zijn kwaliteitssysteem.
• Accreditatie: een onafhankelijke partij bevestigt dat de organisatie die zelf beoordeelt deskundig, onpartijdig en consistent werkt. Dat is een laboratorium, een inspectie-instelling of een certificatie-instelling.

De RvA noemt dat de controle van de controle. ISO zelf certificeert niet en geeft geen certificaten af; het schrijft de normen.

GMP+ laat zien hoe die keten in de diervoederhandel loopt. Het GMP+-certificaat van een overslagbedrijf is certificatie. De certificatie-instelling die het afgeeft, moet volgens GMP+ International zelf een geaccrediteerd systeem hebben op basis van ISO/IEC 17021 en ISO 22003-1 (CR1.0, versie 2 maart 2026). Meer daarover in wat is GMP+.

Een laboratorium dat zich "ISO 17025-gecertificeerd" noemt, gebruikt dus het verkeerde woord. Het is geaccrediteerd, of het is het niet.

Wat valt onder ISO 17025 en wat onder ISO 17020?

Volgens ISO stellen beide normen eisen aan deskundigheid, onpartijdigheid en consistente werkwijze. Het verschil zit in het werk:

• ISO/IEC 17025:2017, de derde editie, in 2023 door ISO bevestigd en nog steeds actueel: voor laboratoria die testen of kalibreren. In de haven is dat het lab achter het analysecertificaat.
• ISO/IEC 17020:2026, de derde editie, verschenen op 27 maart 2026 en in de plaats van de editie 2012: voor instellingen die inspecteren, dus een object onderzoeken en vaststellen of het aan eisen voldoet. ISO noemt daarbij ook hoeveelheid, naast kwaliteit en veiligheid.

GAFTA beschrijft het werk van de superintendents op zijn Approved Register als inspecties, verificaties, onderzoeken, kwaliteits- en conditiebeoordelingen, bemonstering en metingen. Wat zo'n controleur verder doet, leest u in wat doet een onafhankelijk cargo surveyor.

Onder GAFTA-contracten telt de ISO-accreditatie als één van twee routes naar het register (zie wat is GAFTA):

• een approved analyst heeft ISO/IEC 17025 met passende scope óf de eigen Gafta Standard for Analysis and Testing, naast lidmaatschap in categorie F en de GAFTA-ringtest;
• een approved superintendent heeft ISO/IEC 17020 type A met passende scope óf de Gafta Standard for Supervision, Sampling and Check Weighing, naast lidmaatschap in categorie C.

Let op het woord bij FOSFA. FOSFA schrijft dat analisten door FOSFA International worden "accredited" voor lidmaatschap van de sectie oliën en vetten, de sectie oliezaden of beide. Dat is toelating tot het ledenstelsel van een branchevereniging, geen RvA-accreditatie; zie wat is FOSFA.

Een accreditatie nakijken in het RvA-register

De RvA is een private stichting uit 1995 en sinds 2010 door de overheid aangewezen als nationale accreditatie-instantie, op basis van Verordening (EG) nr. 765/2008. Op sommige terreinen schrijft de wet accreditatie voor; daarbuiten kiest een instelling er zelf voor, of eist een schema het, zoals GMP+ bij certificatie-instellingen. Een traject duurt volgens de RvA 6 tot 12 maanden. Het register staat openbaar op rva.nl onder "Alle geaccrediteerden", te doorzoeken per discipline.

Kijk vooral naar de scope-bijlage bij de accreditatieverklaring. Die noemt:

• het normatieve document met jaartal, bijvoorbeeld EN ISO/IEC 17020:2012;
• het registratienummer, bij een inspectie-instelling met het type erachter;
• de periode waarin de bijlage geldig is en de locaties;
• per activiteit het werkveld, de soort en omvang van de inspectie en de methoden.

Een accreditatie zegt volgens de RvA pas iets in combinatie met die scope, zoals een rijbewijs voor de motor u geen bus laat besturen. Staat de methode van uw analyse of inspectie niet in de bijlage, dan valt die uitslag niet onder de accreditatie.

Een Nederlandse accreditatie wordt ook in de andere Europese landen geaccepteerd: via EA erkennen de accreditatie-instanties elkaars stelsels, en de RvA ondertekende de wereldwijde afspraken van ILAC en IAF. Die rol ligt sinds 1 januari 2026 bij Global ACI, en het wereldwijde stelsel heet nu de Global ACI MRA; op certificaten kan in de overgangstijd nog het oude ILAC- of IAF-merk staan.

Type A of non-A: waar u het ziet en wat het betekent

Bij een inspectie-instelling staat het type in de scope-bijlage direct achter het registratienummer: "Registratienummer: I …, type A". Dat type zegt hoe onafhankelijk de instelling is van wat zij inspecteert. Type A betekent volgens ILAC, voor de editie 2012: geen enkele band met de geïnspecteerde objecten, niet als maker, leverancier, eigenaar, gebruiker of onderhouder. Half voldoen bestaat daarbij niet.

Tot nu toe kon er ook type B of C staan. De editie 2026 kent volgens ISO alleen nog type A en type non-A. De RvA zet een huidige B- of C-instelling bij de overgang automatisch om naar non-A; het registratienummer blijft hetzelfde (ASR013).

Voor een GAFTA-benoeming telt alleen type A: staat er non-A in de bijlage, dan heeft de superintendent voor het register de eigen Gafta Standard nodig. GAFTA vraagt bovendien "the latest version" van ISO 17020. Of een accreditatie op de editie 2012 in de overgangstijd nog meetelt, zegt de registerpagina niet; vraag het na bij de benoeming.

De overgang naar ISO 17020:2026 bij de RvA

De RvA heeft de overgang vastgelegd in ASR013 (versie 1.1, 24 september 2026). Internationaal geldt een overgangstermijn van drie jaar vanaf publicatie.

Datum	Wat er gebeurt
1 september 2026	nieuwe aanvragen alleen nog tegen de editie 2026; start van de vrijwillige fase
1 juli 2027	elke reguliere beoordeling tegen de editie 2026
31 december 2028	nog geen positief besluit op de editie 2026: de RvA start de procedure tot intrekking
27 maart 2029	resterende accreditaties op de editie 2012 ingetrokken

Het registratienummer blijft na de overgang gelijk. Naast de typen wijzigen onder meer de eisen aan externe leveranciers, en er komt een paragraaf over gegevens- en informatiebeheer, met softwarevalidatie, informatiebeveiliging en gegevensbescherming. ISO 17025 staat hier los van.

Waar Operium staat

Voor de duidelijkheid: Operium Solutions is niet geaccrediteerd en niet ISO-gecertificeerd. Wij bouwen software en voeren zelf geen inspecties, bemonsteringen of analyses uit.

FOSS, de software van Operium voor inspectiebedrijven, is gebouwd met een sectorspecialist aan tafel: metingen één keer invoeren, negen rapporttypen uit dezelfde invoer, monstertracking en een klantportaal met live status. Of een instelling geaccrediteerd is, beslist de RvA, niet het pakket waarin zij haar rapporten maakt. Wilt u FOSS zien met uw eigen rapporten? Neem contact op; we beginnen met een gratis QuickScan.